foto: Merkezin iki simge politikacısı Almanya Başbakanı Friedrich Merz ve Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen
14.11.2026
Önceki yazımızda, Avrupalıların desteği altında Ukrayna’nın başlattığı Etki Operasyonu’na, Rusya’nın savaşı bir üst basamağa tırmandırarak cevap verdiğini ve savaşın Ukrayna’nın aleyhine gidişinin değişmediğini ele aldık.
Trump’ın Ocak 2025’te ABD Başkanı olarak göreve başlamasından bu yana Ukrayna’nın hamiliğini tek başına Avrupalılar yapıyor.
Savaş yanlısı Avrupalı merkez sağ veya sol hükümetlerin tavrının siyaseten ve ahlaken savunulması zor.
Sıklıkla başvurulan bir gerekçe, Ukraynalıların aslında Avrupa’nın özgürlüğü için savaştığı. Abes bir iddia.
Doğru olduğunu varsayalım: Öyleyse neden kendi özgürlüğünüz için savaşmıyorsunuz da Ukraynalı gençleri ölüm tarlalarına sürüyorsunuz?
Üstelik, Ukrayna halkının %80’i barış istiyor!
Barış isteyen Ukraynalılar Kiev’de miting yapıyor
Batılı politikacılar, 2008’de Ukrayna halkının ezici çoğunluğunun karşı çıkmasına rağmen ülkeyi NATO’ya aday yaptı.
Demokratik seçimlerle işbaşına gelen Cumhurbaşkanı’nı 2014’de deviren silahlı darbenin asli parçası oldular.
Savaş başladıktan haftalar sonra Ukrayna-Rusya arasında barış mutabakatı sağlandı, Nisan 2022’de Zelenski’yi mutabakatı bozup savaşa devam etmeye ikna ettiler.
Aynı politikacılar demokrasi, insan hakları gibi değerleri temsil ettiklerini ileri sürüyor. Kendi ülkelerinin sınırları içinde bu iddia geçerli olabilir, ama uyguladıkları dış politika o değerlerle bağdaşmıyor.
Avrupalı merkez politikacılar şimdi hayati bir karar almak zorunda. Önlerinde üç seçenek var.
i- Savaşın mevcut şiddet düzeyinde devamı
Trump’ın yeni barış girişimi çerçevesinde ön görüşmeler başladı. Ağustos 2025’teki Alaska zirvesinden sonra Trump’ın önerdiği barış planını kabul etmeyen Avrupa şimdi yine hayır diyebilir.
Ukrayna ekonomisi çöküntü içinde, asker bulmakta zorlanıyor, ülkenin fiziki yıkımı her geçen gün derinleşiyor. 2022’de 46 milyon olan nüfusu bugün 28-29 milyona düşen Ukrayna demografik felaket yaşıyor.
Sorunun savaş meydanında çözümü yoluna gidilirse, Ukrayna uzuvlarını kaybetmiş ve işlev göremeyen bir devlete dönüşebilir.
ii- Tırmandırma
Rusya’yı geriletmek için Avrupa’nın savaşı tırmandırması gerekiyor.
Avrupa’nın öncülük edeceği her tırmandırma girişimine Rusya’nın bir üst düzeye çıkarak verebileceği cevaplar var. Tırmandırma spirali sonunda kazanan tarafın Ukrayna olması gerçekçi bir olasılık değil.
Tırmandırma yarışına girilirse, Avrupa-Rusya savaşının tetiklenme ihtimali de artar.
4,5 ve 5. kuşak platformlara sahip Avrupa, savaş uçakları bakımından açık ara ilerde. Diğer alanlarda genellikle Rusya avantajlı: Seyir ve balistik füze yetenekleri, hava savunma sistemleri, ucuz ve etkili İHA’lar, derin coğrafya gibi.
Rusya’nın bazı süpersonik füzelerine karşı Avrupa’nın elinde savunma sistemi bulunmuyor.
Avrupa-Rusya savaşı sadece havada ve konvansiyonel sınırlar içinde kalsa bile, her iki taraf için büyük yıkım olur. Ancak Avrupa’nın politik tahammül gücü daha düşüktür.
iii- Barış anlaşması
Herkes için en iyi seçenek. Gelinen noktada savaş veya barış kararını büyük ölçüde Avrupalılar belirleyecek.
Amerika-Rusya’nın mutabık kaldığı çerçeve belli: Ukrayna askeri açıdan tarafsız olacak. AB’ye katılabilecek. Bugünkü cephe hattı yaklaşık yeni sınırları oluşturacak. Tek gerçekçi yaklaşım bu.
Böyle bir çerçeveyi Avrupalılar kabullenirse ayrıntılı müzakereler başlayacak. Ukrayna tek başına savaşa devam edemez.
Ama Avrupalılar yine hayır diyebilir, çünkü kendi yarattıkları hayaletlere esir düştüler.
Avrupalı politikacılar yıllardır “Rusya bu savaşı kazanamaz”, “kazanmasına izin verilemez” diye açıklamalar yapıyor. Barış anlaşması Rusya’nın lehinde olursa, ne diyecekler?
Çok sayıda istihbarat örgütü, Rusya savaşı kazanırsa ardından Avrupa’ya saldıracak, saldırı yakın gelecekte, hatta belki “aylar içinde” gerçekleşecek haberlerini piyasaya sürdü.
Kendi sınırının dibinde, üstelik etnik Rusların yaşadığı bir coğrafyada Rusya’nın beş yıldır ne kadar ilerleyebildiği ortada. Avrupa’ya niçin saldırsın?
Avrupalı istihbarat örgütlerine yalanlama NATO şefi Mark Rutte’den geldi:
– Rusya, Avrupa’ya dönük yakın bir tehdit oluşturmuyor.
Rutte son haftalarda aynı açıklamayı en az üç kez yaptı, ama istihbarat örgütlerinden çıt yok!
ABD seçimlerinde Trump’ın ağır bir seçmen tokadı yemesi Avrupalı seçkinleri sevindirdi. Bunu popülist siyasetin küresel gerilemesinin bir parçası olarak gördüler.
Kongre’de güçlenen Demokratlar savaşa daha çok destek verir, iki yıl sonra iktidara gelebilirler hesabı yapıyorlar. Bu umut barış girişimini engellemelerini kolaylaştırabilir.
Amerika’daki kamuoyu araştırmaları gösteriyor ki, Trump’ın seçim yenilgisinin temel nedeni İran savaşı ve savaştan kaynaklanan hayat pahalılığı. Yani popülist siyasetin küresel gerilemesi değil, seçmenin Batı’nın sonsuz savaşlarına karşı çıkması.
Avrupalı merkez siyasetçiler kaba bir çelişki içinde. Amerika ve İsrail’in hukuksuz İran saldırılarını ölçüsüz açıklamalarla desteklediler.
Merz, Haziran 2025 saldırısını “İsrail, İran’da kirli işleri bizim için yapıyor” diye övdü.
ABD Şubat 2026’da barış görüşmeleri yaptığı İran’a bomba yağdırınca, “şimdi müttefikimize uluslararası hukuk dersi vermenin zamanı değil” diye onları savundu.
Von der Leyen, İran’a korkunç bombalarının yağdığı günlerde, İran’da “demokrasiye geçiş” başladı diye methiyeler düzdü.
Evet, Trump hak ettiği bir seçim darbesi yedi.
Ancak Avrupalı politikacıların arkasında durdukları savaş nedeniyle Trump’ın yaşadığı hezimeti kutlaması, güldüren ve acayip bir görüntü veriyor.
Dürüstlük, İran saldırısını alkışlayarak yanlış yaptıklarını itiraf etmelerini gerektirirdi.
Halbuki Almanya’daki aşırı sağcı AfD, İran savaşına karşı çıktı ve Almanya’nın o konuda İspanya’daki sosyalist hükümet gibi hareket etmesini talep etti.
Ama Avrupalı seçkinler, seçmenin yüksek sesle koyduğu savaş karşıtı tavrının bir neticesi olarak, Amerika’nın bu kez Ukrayna’da savaşa bulaşmasını istiyor!
Geçmişte çıkardığı üstün nitelikli büyük devlet adamları ile haklı olarak gurur duyulan bir kıtada, mevcut politikacıların o niteliklerden çok uzak olması hüzün verici.
* * *
Avrupa’nın merkez partileri o kadar çok yanlış yaptı ki, Ukrayna savaşı nasıl biterse bitsin bedel ödemeye devam edecekler.
Amerika’nın sattığı pahalı silah sistemleri dahil savaşın hemen tüm giderlerini Avrupa karşılıyor.
Ukrayna’nın müflis sivil bütçesinin açıklarını onlar ödüyor.
Savaş bitince ülkenin yeniden inşasının maliyeti neredeyse tamamen Avrupa’nın üstüne yıkılacak.
Yılların ihmalinden sonra şimdi savunma için en az iki kat daha fazla harcamak zorundalar.
Küresel yarışta ABD ve Çin’in gerisinde kalan Avrupa’nın, ileri teknoloji ve altyapı yenilenmesi için muazzam bütçeler ayırması gerekiyor.
Ama bu yükün hesabı tutmuyor.
Sağlık, eğitim gibi refah harcamalarından kısıyorlar, hesap yine tutmuyor. Fakat kitleler sokaklara dökülüyor.
Avrupa savaş önsesinde 6-8 avro ödediği Rus gazı yerine, şimdi Amerikan gazını 80-100 avroya alıyor (MWh). 12 ila 16 kat daha fazlasına!
Buna karşılık Çin, Avrupa’nın vazgeçtiği gazın büyük kısmını %50 indirimle alıyor.
Bu girdi fiyatlarıyla Alman sanayisi en büyük rakibi Çin’le nasıl yarışacak?
Bu arada Almanya’nın en büyük enerji altyapısını Amerika bombalayarak imha etti, Alman hükümeti görmezden geldi.
Bu gidişin birinci sorumlusu merkez partilerin bedel ödeyeceği bir kehanet değil, matematik.
Bazı partiler onarılması zor hasarlar alacak, çok sayıda politikacının kariyeri son bulacak. Avrupa’da yeni bir siyasi iklim doğacak.
İlk işaretler ortaya çıktı bile. Mesela Almanya’da.
Aşırı sağcı AfD, 20 ay önce yapılan seçimlerde Hristiyan Demokratların (CDU/CSU) 8 puan arkasında ikinci gelmiş, yorumcuları şaşırtmıştı. O günlerde merkez partilerin gerilemesinin süreceğini yazmıştım.
Bugün AfD birinci parti, ikinci Hristiyan Demokratların tam 8 puan önünde.
Almanya’nın iki büyük tarihi partisi Hristiyan Demokratlar ve Sosyal Demokratların (SPD) oyları sırasıyla %20 ve %14.
Her ikisi için bu oranlar, Federal Almanya’nın 77 yıllık tarihi boyunca yapılan tüm seçimlerde aldıkları en kötü sonuçtan (sırasıyla, %24,1 ve %20) çok daha kötü.
Yön duygusunu kaybetmiş Hristiyan Demokratların ve onun peşine takılmış Sosyal Demokratların düşüşü elbet devam edecek.
Avrupa’daki pek çok başka ülke gibi Almanya’nın da yeni bir siyasi iklime ihtiyacı var.