11.11.2026
Savaşın gidişini Ukrayna lehine çevirmek isteyen CB Zelenski, 25 Haziran’da Rusya’ya karşı bir “Etki Operasyonu” başlattıklarını açıkladı.
Rusya’nın rafinerileri, enerji altyapısı ve askeri tesisleri vurulacak, böylece halkın Putin’e tepkisi de artacaktı.
Rusya’nın derinliklerine dönük saldırılar etkili oldu. Rusya’nın petrol üretimi son yılların en düşük seviyesine geriledi, bazı bölgelerde yakıt kısıtlaması getirildi. Yoğun saldırılar altındaki Kırım’da, Olağanüstü Hal ilan edildi.
Zelenski, Etki Operasyonu adlı tırmandırma planını açıklıyor (Kiev, 25.06.2026)
Tırmandırma kararı başta üç büyükler Almanya, İngiltere, Fransa savaşı destekleyen Avrupa hükümetleriyle işbirliği içinde alındı.
Trump’a danışıldığı belliydi. Yeni hamleyi “Barışa yol açacağını umduğumuz bir tırmanış” diye niteledi.
Başlıca savaş girdileri Amerika’dan akmaya devam etti: Gelişmiş istihbarat ve silah sistemlerinin temini, vurulacak hedef koordinatlarının Ukrayna’ya iletilmesi, büyük Amerikalı şirketlerin Yapay Zeka dahil teknolojik desteği gibi.
Batı’nın ana akım medyasında savaşın gidişinin yön değiştirdiği, Rusya’nın telafi edemeyeceği derecede ağır asker zaiyatı verdiği, ekonomisinin iflasa sürüklendiği ve Ukrayna’nın kazanabileceği yorumları çıkmaya başladı.
Evet, Rusya ciddi zarar görüyordu. Ama asker zaiyatı, ekonomi gibi kritik alanlarda Ukrayna’nın durumunun daha çok kötü olduğu pek anlatılmadı.
‘Tırmandırma Üstünlüğü’ hep Rusya’da
Zelenski ve Avrupalı destekçilerinin dikkate almadığı basit bir gerçek var: Ukrayna ve Rusya arasındaki konvansiyonel bir savaşta ‘Tırmandırma Üstünlüğü’ hep Rusya’nın elinde olacaktır.
Askeri, demografik (nüfus), ekonomik ve doğal kaynak kapasitelerinin karşılaştırması bunu kolaylıkla ortaya koyar. Avrupalıların askeri desteği Rusya’nın ödeyeceği maliyeti artırır ama temel denklemi değiştirmez.
Tırmandırma Üstünlüğü (Escalation Dominance), askeri güç kullanma basamaklarını (tırmanma merdiveni) kontrol edebilme, daima bir üst basmağa tırmanabilme ve rakibine üstünlük sağlayarak onu gerilemeye veya büyük bir yıkıma zorlama kapasitesidir.
Etki Operasyonu’nun hemen sonrasında Rusya, savaşı bir üst basamağa tırmandırdı. Öncelikle Ukrayna ekonomisinin bel kemiği Odesa ve civarındaki limanları, hava gücünü kullanarak deniz trafiğine kapattı.
2022’de çıkan bir kriz Türkiye ve BM’nin araya girmesiyle çözülmüştü ve Ukrayna, güvenli hububat ihracı yapabiliyordu. Moskova’daki radikaller Odesa limanlarının bloke edilmesi için bastırıyordu ama Putin hayır diyordu.
Ülkenin denize açılan tek kapısı ve hububat ihracatının %90’ının gerçekleştiren limanlardan gelirlerin kesilmesi Ukrayna ekonomisi için öldürücü değilse de ağır bir darbe oldu.
Zelenski ekim ayında AB’den, 2027 için planlanan 45 milyara ek 70 milyar avro daha talep etti. Henüz olumlu bir yanıt alamadı. Bu meblağı AB’nin karşılayabilmesi zor.
Zelenski ekim ayının son günü yaptığı İstanbul ziyareti sırasında CB Erdoğan’dan, Odesa’dan güvenli hububat sevkiyatının başlayabilmesi için Putin nezdinde girişimde bulunmasını istedi. Belki de ziyaretinin birinci nedeni buydu. Ama mevcut koşullarda Putin’in bu kez evet demesi uzak bir hayal.
Karadeniz limanlarının Rusya tarafından kolayca kapatılmasının, ekonomik sonuçlarına ilaveten üzerinde az durulan bir anlamı daha var.
Zelenski’yi destekleyen Avrupalı politikacılar aslında, bu savaşta Ukrayna’nın Rusya’yı mağlup edemeyeceğini ve kaybedilen toprakları geri alamayacağını görüyor.
Zihinlerindeki esas planı anlatan en özlü metin muhtemelen Avrupa Komisyonu Başkanı von der Leyen’in 4 Eylül açıklaması.
“Bir barış anlaşması veya ateşkesten sonra” Avrupalıların desteğiyle Ukrayna’nın askeri donanımı olağanüstü güçlendirilecek ve Avrupalı ülkeler Ukrayna’ya kara, hava, deniz birliklerini konuşlandıracak. Ukrayna “çelik bir kirpi” olacak.
Veya Zelenski’nin ifadesiyle Ukrayna, Doğu Avrupa’daki “büyük İsrail” olacak.
Koşullar uygun bulduğunda, kaybedilen toprakları alma girişimi başlayacak.
Rusya ise Ukrayna’nın, NATO veya başka bir isim altında, Batılı devletlerin kontrol ettiği dev bir askeri üsse dönüşmesini varoluşu için tehdit olarak görüyor.
Rusya savaşa bu nedenle başladı. Ukrayna’nın o niteliğe dönüşmeyeceği güvencesini sağlamayan bir anlaşmayı imzalaması mümkün görünmüyor.
Avrupalı politikacılar, yıllarca sürecek bir ateşkes sırasında veya savaşın anlaşma sağlanmadan “dondurulmuş çatışmaya” dönüşmesi durumunda, von der Leyen’in özetlediği amaçları gerçekleştirmeyi tasarlıyor.
Ancak Odesa blokajı gösteriyor ki, karadaki çatışmalar dursa dahi, Rusya havadan bombardımanla Avrupa’nın Ukrayna’da askeri güç inşasına uzun yıllar boyunca izin vermeyebilir.
Bu senaryoda ülkenin yeniden inşası da mümkün değildir. Ukrayna, Doğu Avrupa’daki “büyük İsrail” veya “çelik kirpi” yerine, “çökmüş devlet” olabilir.
Şehirler bu kış felaket bölgesi ilan edilebilir
Zelenski’nin başlattığı tırmandırma karşısında Rusya’nın esas mukabil hamlesi, sistematik hava saldırılarını daha yüksek bir basamağa çıkarmak oldu. Yoğun şekilde elektrik üretim birimleri, enerji altyapısı ve ulaşım şebekeleri bombalanıyor.
Ukrayna kaynaklarına göre, yoğun bombardımanın ekim ayı bilançosu şöyle: 4.740 konvensiyonel İHA, 4.000 jet motorlu İHA, 590 balistik ve seyir füzesi.
Bombardımanın şiddeti hız kesmiyor, artıyor. Savaşı izleyen AMK Mapping’e göre, kasım ayının ilk 48 saati içinde çok sayıda kenti hedef alan 1.400 konvansiyonel ve jet motorlu İHA saldırısı düzenlendi.
Saatte 500 km hızla uçabilen jet motorlu İHA’lar, vurulması en güç hedefler arasında. İran savaşına kaydırılan silah sistemleri nedeniyle Ukrayna’nın hava savunma yeteneğinin son derece zayıfladığını da belirtelim.
Kasım ayının ilk 48 saati içinde Rus bombardımanının hedef aldığı Ukrayna şehirleri (kaynak: AMK Mapping)
Ukrayna’da kış ayları soğuk geçer. Üstelik rutubet ortalama %85 – %90 civarındadır. Havada asılı kalan yüksek nem, dondurucu soğukların insan tenine çok daha keskin şekilde işlemesine neden olur. Kış boyunca güneşli gün sayısı çok azdır.
Yaklaşan aralık, ocak, şubat aylarında pek çok kentte elektrik ve ısıtma büyük ölçüde temin edilemeyecek, su kesintili olarak verilebilecek. Ukrayna kentleri, 2. Dünya Savaşı sonrasının en trajik kışını yaşayabilir.
Kırsal bölgelere veya ülke dışına gidebilenlerin kaçmaya başladığı haberleri geliyor. Çocuk ve yaşlı ölümlerinin artması veya salgın hastalıklar nedeniyle, ocak-şubat aylarında bazı kentsel alanlar resmen ilan edilmiş/edilmemiş insani felaket bölgesine dönüşebilir.
Geçtiğimiz ay Trump fikir değiştirdi, barış görüşmelerini yeniden başlatmak istediğini ve Zelenski’nin tekrar CB seçilmemesi gerektiğini açıkladı. Nedeni muhtemelen, Ukrayna’nın zor durumda olduğu hakkında kendi istihbarat birimlerinden aldığı bilgilerdi.
Ayrıca Trump elbet biliyordu ki, Ukrayna kamuoyu araştırma şirketlerine göre son veriler, Zelenski’nin tekrar Cumhurbaşkanı olmasını isteyenlerin %25, siyaseti tamamen bırakmasını veya yargılanmasını isteyenlerin %50 olduğunu gösteriyordu.
Son haftalarda Batı medyasında hava hızla değişti. Ukrayna’nın kaybedebileceği yorumları ve Zelenski’ye eleştiriler çıkmaya başladı.
Rus muhalif ve eski satranç şampiyonu Garry Kasparov, ekim sonunda muhafazakar The Telegraph gazetesinde, Avrupalılar desteklerini hızla yükseltmezse Ukrayna’nın savaşı kaybedeceğini yazdı.
Zor duruma düştüklerini gören politikacılardan Norveç Başbakanı ve Finlandiya Cumhurbaşkanı Putin’le üçlü telefon görüşmesi yaptı. Ama başka Avrupalı liderler bu görüşmeye karşı çıktı.
Kasım ayının ikinci yarısında barış görüşmelerinin başlaması bekleniyor. Avrupalıların önünde, barış anlaşması dahil değişik seçenekler var.
Ama seçeneklerin hiçbiri, Avrupa’yı içinde bulunduğu zor durumdan kurtarabilecek görünmüyor.
Bu konuyu Cumartesi günü ele alacağız.
Ancak bir barış anlaşması nihayet mümkün olsa bile, kış bitmeden gerçekleşmesi neredeyse imkansız. Aylarca sürecek ayrıntılı müzakerelerde mutabakat sağlanırsa, anlaşmayı halktan yetki almış bir Başkan’ın imzalaması için Ukrayna’da seçimlerin de yapılması gerekiyor.
Hiçbir günahı olmayan Ukrayna halkı, politikacıların akıl almaz yanlışlarının bedelin bu kış en ağır şekilde ödemekten kaçamayacak gibi görünüyor. Kahpe felek.